Olay Çevresinde Oluşan Edebî Metinleri Tanıma ve Gruplandırma

 

Bir olaya dayalı olarak meydana gelen edebî metinleri iki gruba ayırmak mümkündür: Anlatmaya Bağlı Edebî Metinler ve Göstermeye Bağlı Edebî Metinler

1. Anlatmaya Bağlı Edebî Metinler

Bu metinler, bir olay veya durum çevresinde yer, zaman, kişi belirtilerek ve bir plan dâhilinde olayların okuyucunun veya dinleyicinin zihninde canlandırılacak şekilde ifade edilmesiyle oluşur.

Anlatmaya bağlı edebî metin türleri şunlardır:

  1. Masal
  2. Destan
  3. Halk hikâyesi
  4. Mesnevi
  5. Manzum hikâye
  6. Hikâye
  7. Roman

2. Göstermeye Bağlı Edebî Metinler

Göstermeye bağlı edebî metinler, bir olayı seyircinin önünde canlandırmak için oluşturulan metinlerdir.

Göstermeye bağlı edebî metinleri kendi içerisinde iki gruba ayırmak mümkündür:

a. Geleneksel Tiyatro

Modern tiyatrodan önce de var olan bu tiyatronun türleri şunlardır:

  1. Karagöz
  2. Orta oyunu
  3. Meddah
  4. Köy seyirlik oyunu

b. Modern tiyatro

Modern tiyatro türleri şunlardır:

  1. Trajedi
  2. Komedi
  3. Dram

Anlatmaya bağlı eserler ile göstermeye bağlı eserlerin benzerlik ve farklılıkları şunlardır:

Benzerlikleri:

  • Her iki tür de bir olay çevresinde      gelişir. Bu temel olayın etrafında daha küçük çapta gelişen olaylar yer      alır.
  • Her iki türde de insanların      başlarından geçen ya da geçebilecek nitelikteki olaylar gösterilir.
  • Olaylar belirli bir zaman diliminde      geçer.
  • Anlatılan olaylardan etkilenen      insanlar ya da varlıklar vardır. Bunlara eserin kahramanları denir. En çok      etkilenen varlığa eserin başkahramanı (başkişisi) denir.
  • Olayın serim, düğüm ve çözüm bölümleri      bulunur. Yani olayın bir başlangıcı, gelişmesi ve sonunda da çözümlenişi      vardır.
  • Ele alınan olayların anlaşılması için      tasvirlere ya da dekorlara yer verilir.
  • Metinlerin bir yazarı vardır.

Farklılıkları:

  • Anlatmaya bağlı türlerde olayın      mutlaka bir anlatıcısı vardır. Bu anlatıcı olayı ilahî bakış açısıyla,      kahramanın bakış açısıyla ya da gözlemci bakış açısıyla anlatır.
  • Göstermeye bağlı eserlerde, sosyal      hayatta karşılaşabileceğimiz olaylar sahnede gösterilir.
  • Eserdeki olaylar aktör (erkek      oyuncu), aktris (bayan oyuncu) adı verilen oyuncular tarafından      canlandırılır. Sosyal yaşamın ve insan karakterinin eleştirisi yapılır.
  • Bu iki tür arasında kullanılan dil ve      anlatım biçimi de birbirinden farklıdır. Anlatmaya bağlı eserlerde uzun ve      kurallı cümleler kullanılırken göstermeye bağlı eserlerde günlük konuşma      dili kullanılır. Cümleler daha açık ve kısadır. Söylenen sözün izleyici      tarafından anlaşılması beklenir, bunun için daha açık ve kısa cümleler      kullanılır. Konuşma dilinin canlılığı sahnede yansıtılır.
Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s